Niet ieder kind
is hetzelfde. Kinderen hebben allemaal hun eigen talenten: kijk maar naar de
schoolresultaten. Toch denkt de wetenschap dat dit niet zo hoeft te zijn, en
dat álle kinderen hetzelfde zouden moeten kunnen als het op schoolresultaten
aankomt. Hoe? Met de juiste hulp van de docent en de ouders.
Een kind heeft
twee eigenschappen nodig om succes te boeken, volgens de Amerikaanse
wiskundedocent Angela Lee Duckworth. En dat zijn passie en doorzettingsvermogen.
Help je kind te leren doorzetten
Ouders hameren
erop: goed leren en diploma's halen, zodat je er later zeker van bent dat je
een baan hebt waarbij je goed verdient. Maar voor kinderen op de basisschool is
dat nog zó ver weg, daar maken ze zich nog niet druk om. Of hij nou een hoog IQ
heeft of niet. Maar volgens Duckworth kun je ieder kind, écht ieder kind,
aanleren om door te zetten. Doorzettingsvermogen kun je dus leren, stelt ze. En
je kunt je kind ervan overtuigen dat het de moeite waard is om vol te houden,
ook als het resultaat niet meteen zichtbaar is.
Ieder kind kan hetzelfde
De overtuigingen
van Duckworth ontstonden toen ze een wiskundetoets nakeek. Het viel haar op dat
zelfs de kinderen die de stof in de les mega snel oppikten slecht scoorden. De
docente begreep hier niets van. En dus ging ze terug naar de schoolbanken voor
een studie psychologie. Met als hamvraag: welke factoren bepalen of iemand met
succes zijn doel bereikt?
Duckworth weet
dat ieder kind is anders en de één kan beter omgaan met teleurstelling dan de
ander. Zo lijken kinderen met ADD, ADHD of asperger minder goed met frustraties
om te kunnen gaan – iets wat eigenlijk onvermijdelijk is als je studeert, toch?
De docente kwam met een antwoord op haar vraag: doorzettingsvermogen en passie
voor het einddoel. En ook kinderen bij wie het allemaal wat lastiger verloopt,
kunnen doorzettingsvermogen aanleren, zonder dat de finishlijn al direct in
zicht is.
Fixed mindset en growth mindset
Het experiment
van psychologe Carol Dweck match goed bij dit onderwerp. Zij deed jarenlang
onderzoek naar motivatie, prestatie en succes. Hieruit kwamen de door haar
verzonnen begrippen fixed mindset en growth mindset: een starre, tegenover een
op groei gerichte denkhouding. Volgens haar onderzoek gaan kinderen met een
fixed mindset – die denken dat je aan je intelligentie niet kunt sleutelen –
minder snel en lang een moeilijke uitdaging aan dan kinderen met growth
mindset. Zij denken juist dat ze slimmer kunnen worden door te oefenen.
Experiment
De psychologe
liet achtjarige kinderen zowel alleen als in het bijzijn van een begeleider,
steeds ingewikkeldere blokkenpuzzeltjes oplossen. 'Wat ben je slim', kreeg de
eerste groep kinderen te horen nadat ze de puzzel gelegd had. Terwijl de
kinderen uit de tweede groep te horen kregen: 'Wat heb je goed je best gedaan'.
Vervolgens kregen allebei de groepen een moeilijkere puzzel voor hun kiezen,
waarna ze ook weer diezelfde reactie kregen.
De impact van de
feedback bleek al na die tweede puzzel groot te zijn. De kinderen kregen de
vraag of ze liever een moeilijkere of makkelijkere puzzel wilden. Van de 'Wat
heb je goed je best gedaan'-kinderen kozen aanzienlijk meer kinderen voor de
moeilijkere puzzel dan de 'Wat ben je slim'-kinderen. Volgens Dweck omdat zij
bang waren om hun 'Ik ben slim'-status te verliezen.
Zeg: 'Je kunt het nóg niet'
Volgens de
psychologe is het ook beter om niet 'Je kunt het niet' te zeggen, maar 'Je kunt
het nóg niet'. De psychologie kaart aan dat het heel belangrijk is om je kind
uit te leggen dat hersenen sterker worden als je iets doet wat je moeilijk
vindt, net als spieren. Kinderen die dat opslaan, halen betere resultaten op
school, weet ze. Helemaal de kinderen voor wie leren extra pittig is.
Hoe help je je kind?
Wat kun jij doen
om je kind nog meer aan zo'n growth mindset te helpen? Zowel Dweck als de
Canadese psychotherapeut en opvoedadviseur Andrea Loewen Nair geven tips:
- Focus
op het leerproces in plaats van het eindresultaat (zowel scholen als ouders)
- Laat
je niet leiden door angst voor zitten blijven of afzakken naar een lager
schoolnieau
- Koester
fouten: daar leren kinderen het meest van
- Maak
duidelijk dat tegenslag en frustratie bij het leven horen. Ga lastige situaties
niet uit de weg uit angst voor een gefrustreerd kind
- Leef
mee met teleurstelling: praat erover, oordeel niet, probeer samen een oplossing
te vinden
- Geef
het goede voorbeeld: ga niet door het lint als jou iets niet lukt
- Hoe
ga jij om met je kind en zijn prestaties op school?
Bron: Psychologie Magazine
