Bovenstroom en onderstroom

Een groot deel van het leiden van een organisatie richt zich op de bovenstroom. Het belang van de onderstroom in een organisatie wordt veelal zwaar onderschat. De bovenstroom en onderstroom in een organisatie wordt veelvuldig weergegeven in een ijsberg-metafoor.

De bovenstroom is de bewuste en het formele proces van organiseren. De onderstroom is de reactie op deze bovenstroom. Vol met emotionele, irrationele reacties die gaan over relaties, interacties, dromen, wensen, angsten, normen. De onderstroom is een metafoor voor het geheel aan krachten en dynamiek dat bewust en onbewust het functioneren van de groep beïnvloedt.

Bovenstroom	Onderstroom
De formele doelen en taken De rollen, functies en werkrelaties Informatie, meningen en kennis Werkafspraken en procedures Missie en imago	De verborgen agenda’s De informele rollen en verhoudingen Impliciete kennis en vaardigheden Ongeschreven regels, normen en waarden De diepere waarden en identiteit

Kijk voor meer informatie ook even op https://robsegers.blogspot.com/search/label/McClelland

De gelaagdheid van cultuur - Edgar Schein

Volgens de cultuuronderzoeker Edgar Schein kent een cultuur drie lagen, hier aangeduid als die van het doen, van het denken en van het zijn.   

Doen	Artefacten en Symbolen: zichtbare elementen in de organisatie
Denken/willen	Waarden en normen: waarden, normen en gedragsregels
Zijn	Veronderstellingen: diep in de kern van de organisatie

  

Doen	Artefacten en Symbolen: De eerste cultuur-laag van het doen heeft betrekking op zichtbare en daardoor betrekkelijk makkelijk te observeren en te beïnvloeden cultuuruitingen.	Zichtbare elementen in de organisatie: Cultuuruitingen zoals gedrag, kleding, taalgebruik, omgangsvormen, design, symboliek enzovoort.
Denken/willen	Waarden en normen: In de tweede cultuur-laag ligt de meestal verborgen blijvende laag van wat mensen denken en willen.	Waarden, normen en gedragsregels: Dit is de laag van de ‘informele codes’, de ‘ongeschreven regels’ en de ‘verborgen intenties’.
Zijn	Veronderstellingen: De diepste cultuur-laag heeft betrekking op wat mensen zijn.	Diep in de kern van de organisatie: In deze laag gaat het om de diepste essentie, de fundamentele drijfveren en veronderstellingen. In de literatuur wordt deze laag omschreven als ‘kern’, ‘ziel’, ‘spiritueel kapitaal’ of  ‘cultureel DNA’.