Hoe kun je een growth mindset ontwikkelen

Nog lang niet alles is duidelijk over hoe we leerlingen kunnen helpen een growth mindset te hebben. Vaak wordt alleen het korte termijn-effect gemeten. Hoe meer onderzoek beschikbaar komt, hoe beter we weten hoe we een growth mindset kunnen stimuleren.

Voor nu lijken de volgende suggesties de meest krachtige:

1. Inzet complimenteren	Door inzet en het proces (hoe ze hebben gewerkt) te complimenteren worden leerlingen meer intrinsiek gemotiveerd. Uit onderzoek blijkt zelfs een effect hiervan op lange termijn. Dr. Carol Dweck, die daar veel onderzoek naar heeft gedaan, zegt dat het goed is om te beginnen met informatie over het brein en hoe het brein zich ontwikkelt. Ze waarschuwt ook dat complimenten die betrekking hebben hoe slim of goed een leerling is, schadelijk kunnen zijn. Ze kunnen een fixed mindset stimuleren.  Een serie onderzoeken onder jonge kinderen liet zien dat complimenten over hun intelligentie er toe kunnen leiden dat ze sneller opgeven nadat ze een fout hebben gemaakt, ze minder lol hebben in wat ze doen en dat ze denken dat alleen leerlingen die minder slim zijn zich hoeven in te spannen voor leren.
2. Leren of concurreren	Veertig jaar geleden is er onderzoek gedaan naar hoe leerlingen naar toetsen kijken. Sommige leerlingen zagen het als een kans om te meten hoeveel ze geleerd hadden. Deze leerlingen zijn taak-georiënteerd. Anderen zagen het als een middel om zich met klasgenoten te kunnen vergelijken. Dit noemen we ego-georiënteerd. Dit inspireerde Dweck tot het doen van onderzoeken. Taak-georiënteerd wordt geassocieerd met meer motivatie, vertrouwen, zelfregulering, academisch niveau, minder faalangst. Het lijkt logisch om een mindset te stimuleren die is gericht op leren, ontwikkelen, verbeteren en niet op beter willen zijn dan anderen.
3.Metacognitieve strategieën	In een interview zei Dweck dat leerlingen vragen om door te zetten niet genoeg is om een growth mindset te stimuleren. Je kunt bijvoorbeeld metacognitieve vragen stellen, zoals ‘wat zou je anders kunnen doen?’. Dit helpt voorkomen dat leerlingen doorzetten en daarbij dezelfde fouten blijven maken.
4.Om feedback vragen	Mensen met een growth mindset vragen om feedback en hechten meer waarde aan feedback dan mensen met een fixed mindset. Voor mensen met een growth mindset zijn nieuwe ervaringen een kans om nieuwe dingen te leren, zichzelf te ontwikkelen en uit te dagen. Terwijl mensen met een fixed mindset  nieuwe dingen zien als een test om hun capaciteiten te toetsen. Feedback geven is goed, maar stimuleer vooral dat leerlingen om feedback vragen. Daardoor zullen ze het in de toekomst vaker vragen en dat heeft een positief effect op leren. Of het nu feedback is op iets is wat goed ging of niet goed ging.
5.Doorzettingsvermogen	De wil om door te zetten en tegenslagen te boven komen wordt vaak gezien als een belangrijke vaardigheid in het leven. Veel Olympisch kampioenen zijn echte doorzetters en benoemen het als een belangrijke succesfactor. Onderzoek toont aan dat mensen met een growth mindset langer doorzetten. In de Verenigde Staten komt onderzoek naar het effect van ‘grit’ (hiermee bedoelt men voor een langere periode doorzetten en vol passie gericht zijn op één doel) nog maar net van de grond, maar het wordt al gerelateerd aan succes op school, in hoger onderwijs, bij militaire training en aan succesvol zijn in het leven. Het is interessant om deze onderzoeken te blijven volgen.
6.Moeilijke taken kiezen	Voor mensen met een fixed mindset staat fouten maken gelijk aan minder slim zijn. Daardoor doen ze liever dingen die ze goed kunnen. Op de lange duur leidt dat tot slechter presteren. Iedereen maakt fouten, dat is onvermijdelijk. Door een leerling aan te moedigen om lastigere opdrachten te kiezen en het leren te verdiepen, stimuleer je een growth mindset. Een growth mindset kan helpen om meer moed te tonen en nieuwsgierig te zijn; een belangrijke eigenschap waarmee je veel kunt bereiken, meer dan alleen goede leerresultaten en uitblinken in sport.
7. Je eigen verwachtingen overtreffen	In een onderzoek werd deelnemers gevraagd om 4 kilometer zo hard te fietsen als ze konden. Daarna fietsten ze nog een keer, tegen een weergave van zichzelf met hun eerdere prestatie. Wat ze niet wisten was dat in die weergave hun eerdere prestatie nog wat opgevoerd was, dus sneller  dan ze werkelijk gereden hadden de eerste keer. Wat bleek? Deelnemers versloegen zichzelf in die tweede. De conclusie was dat mensen niet de beste voorspellers zijn van hun best mogelijke prestatie en dat ze hun eigen verwachtingen kunnen overstijgen.

Helpen bij het ontwikkelen van een groeimindset

We kunnen leerlingen helpen bij het ontwikkelen van een groeimindset. Bedenk wel dat de overgang van een vaste naar een groeimindset niet eenvoudig is. Alles wat de leerling eerder het liefst vermeed, zoals uitdagingen aangaan, fouten maken en inspanningen leveren, moet hij nu ineens omarmen. Dat is best spannend en daarom kan een leerling hulp goed bij gebruiken.

Om deze hulp vorm te geven maken we gebruik van de volgende vijf stappen.

1. Focus op het proces

2. Focus op inspanning

3. Focus op groei

4. Focus op leren

5. Focus op het leren van fouten

1. Focus op het proces	Maak punten en resultaten minder belangrijk en richt je op het proces dat het kind doormaakt. Prijs doorzettingsvermogen, de aanpak van de leerling en zijn inzet. ‘Jammer dat je niet tevreden bent met die 6 voor dat vak op je rapport. Want kijk eens: je hebt een “goed” voor inzet! Ik ben hartstikke trots op je!’ Vraag de leerling regelmatig wat hij/zij geleerd heeft en laat hem/haar vertellen hoe hij/zij dat voor elkaar heeft gekregen.
2. Focus op inspanning	Maak de leerling duidelijk dat het er niet om gaat de beste, de snelste of de slimste te zijn, maar dat het gaat om de inspanning die je levert om iets te bereiken. Richt je complimenten op hard werken en  oefenen: ‘Als je net zo hard blijft oefenen als vandaag, dan zul je zien dat je dit muziekstuk steeds beter gaat spelen!’ Zorg ervoor dat de leerling op school lesstof krijgt die is afgestemd op zijn niveau, zodat hij dagelijks kan ervaren dat het leveren van inspanningen noodzakelijk is om verder te komen. Vertel waar jijzelf moeite voor hebt moeten doen en wat je daarmee hebt bereikt.
3. Focus op groei	Laat de leerling zien dat je gelooft in de groeimogelijkheden van talenten en intelligentie en laat de leerling zijn eigen groei ervaren: ‘Jammer dat je de toets niet hebt gehaald, maar kijk eens: vorige keer had je er 8 goed en nu 15! Zie je hoe je vooruit bent gegaan door extra hard te oefenen?’ Zorg dat de leerling zich niet vergelijkt met anderen, maar zich richt op het verbeteren van zichzelf en het behalen van zijn eigen doelen. En natuurlijk: ‘vier’ iedere vooruitgang die het kind boekt door hard te werken.
4. Focus op leren	Sta model voor ‘een leven lang leren’ en vertel de leerling hoe je jezelf steeds bent blijven ontwikkelen. Geef de leerling mogelijkheden om nieuwe dingen te leren, zonder dat hij/zij het gevoel heeft direct de beste te moeten zijn. Geef de leerling inzicht in de vaardigheden die hij/zij nog moet ontwikkelen (bijvoorbeeld zich concentreren of hulp durven vragen) en help hem/haar bij het aanleren hiervan.
5. Focus op het leren van fouten	Maak van fouten leermomenten. Laat de leerling zien dat ook jij geregeld fouten maakt en vertel wat je ervan hebt geleerd. Geef de leerling de kans om fouten te maken, dus ruim niet alle obstakels voor hem uit de weg. Help de leerling van een fout een leermoment te maken. Zoek samen op welke fouten de held (sporter, popster e.d.) van de leerling heeft gemaakt in zijn of haar carrière en ontdek hoe hij of zij daar beter van geworden is.

Natuurlijk kun je een leerling ook inzicht geven in de mindsettheorie van Carol Dweck. Vertel hem/haar op een begrijpelijke manier over de vaste en de groeimindset en de gevolgen daarvan. Je kunt hierbij gebruikmaken van de fictieve personages. Een fictieve personage heeft een vaste mindset en ziet overal problemen. De andere fictieve personage zet deze problemen om in kansen. Bespreek allerlei situaties met de leerling en laat hem verwoorden hoe ‘fixed mindset’ personage erop zou reageren en vooral: wat ‘growth mindset’ personage zou zeggen en doen. De leerling oefent zo het denken vanuit een groeimindset.

Zeg niet tegen je kind: ‘Wat ben je slim’

Niet ieder kind is hetzelfde. Kinderen hebben allemaal hun eigen talenten: kijk maar naar de schoolresultaten. Toch denkt de wetenschap dat dit niet zo hoeft te zijn, en dat álle kinderen hetzelfde zouden moeten kunnen als het op schoolresultaten aankomt. Hoe? Met de juiste hulp van de docent en de ouders.

Een kind heeft twee eigenschappen nodig om succes te boeken, volgens de Amerikaanse wiskundedocent Angela Lee Duckworth. En dat zijn passie en doorzettingsvermogen.

Help je kind te leren doorzetten

Ouders hameren erop: goed leren en diploma's halen, zodat je er later zeker van bent dat je een baan hebt waarbij je goed verdient. Maar voor kinderen op de basisschool is dat nog zó ver weg, daar maken ze zich nog niet druk om. Of hij nou een hoog IQ heeft of niet. Maar volgens Duckworth kun je ieder kind, écht ieder kind, aanleren om door te zetten. Doorzettingsvermogen kun je dus leren, stelt ze. En je kunt je kind ervan overtuigen dat het de moeite waard is om vol te houden, ook als het resultaat niet meteen zichtbaar is.

Ieder kind kan hetzelfde

De overtuigingen van Duckworth ontstonden toen ze een wiskundetoets nakeek. Het viel haar op dat zelfs de kinderen die de stof in de les mega snel oppikten slecht scoorden. De docente begreep hier niets van. En dus ging ze terug naar de schoolbanken voor een studie psychologie. Met als hamvraag: welke factoren bepalen of iemand met succes zijn doel bereikt?

Duckworth weet dat ieder kind is anders en de één kan beter omgaan met teleurstelling dan de ander. Zo lijken kinderen met ADD, ADHD of asperger minder goed met frustraties om te kunnen gaan – iets wat eigenlijk onvermijdelijk is als je studeert, toch? De docente kwam met een antwoord op haar vraag: doorzettingsvermogen en passie voor het einddoel. En ook kinderen bij wie het allemaal wat lastiger verloopt, kunnen doorzettingsvermogen aanleren, zonder dat de finishlijn al direct in zicht is.

Fixed mindset en growth mindset

Het experiment van psychologe Carol Dweck match goed bij dit onderwerp. Zij deed jarenlang onderzoek naar motivatie, prestatie en succes. Hieruit kwamen de door haar verzonnen begrippen fixed mindset en growth mindset: een starre, tegenover een op groei gerichte denkhouding. Volgens haar onderzoek gaan kinderen met een fixed mindset – die denken dat je aan je intelligentie niet kunt sleutelen – minder snel en lang een moeilijke uitdaging aan dan kinderen met growth mindset. Zij denken juist dat ze slimmer kunnen worden door te oefenen.

Experiment

De psychologe liet achtjarige kinderen zowel alleen als in het bijzijn van een begeleider, steeds ingewikkeldere blokkenpuzzeltjes oplossen. 'Wat ben je slim', kreeg de eerste groep kinderen te horen nadat ze de puzzel gelegd had. Terwijl de kinderen uit de tweede groep te horen kregen: 'Wat heb je goed je best gedaan'. Vervolgens kregen allebei de groepen een moeilijkere puzzel voor hun kiezen, waarna ze ook weer diezelfde reactie kregen.

De impact van de feedback bleek al na die tweede puzzel groot te zijn. De kinderen kregen de vraag of ze liever een moeilijkere of makkelijkere puzzel wilden. Van de 'Wat heb je goed je best gedaan'-kinderen kozen aanzienlijk meer kinderen voor de moeilijkere puzzel dan de 'Wat ben je slim'-kinderen. Volgens Dweck omdat zij bang waren om hun 'Ik ben slim'-status te verliezen.

Zeg: 'Je kunt het nóg niet'

Volgens de psychologe is het ook beter om niet 'Je kunt het niet' te zeggen, maar 'Je kunt het nóg niet'. De psychologie kaart aan dat het heel belangrijk is om je kind uit te leggen dat hersenen sterker worden als je iets doet wat je moeilijk vindt, net als spieren. Kinderen die dat opslaan, halen betere resultaten op school, weet ze. Helemaal de kinderen voor wie leren extra pittig is.

Hoe help je je kind?

Wat kun jij doen om je kind nog meer aan zo'n growth mindset te helpen? Zowel Dweck als de Canadese psychotherapeut en opvoedadviseur Andrea Loewen Nair geven tips:

• Focus op het leerproces in plaats van het eindresultaat (zowel scholen als ouders)
• Laat je niet leiden door angst voor zitten blijven of afzakken naar een lager schoolnieau
• Koester fouten: daar leren kinderen het meest van
• Maak duidelijk dat tegenslag en frustratie bij het leven horen. Ga lastige situaties niet uit de weg uit angst voor een gefrustreerd kind
• Leef mee met teleurstelling: praat erover, oordeel niet, probeer samen een oplossing te vinden
• Geef het goede voorbeeld: ga niet door het lint als jou iets niet lukt
• Hoe ga jij om met je kind en zijn prestaties op school?

Bron: Psychologie Magazine

Fixed mindset en de growth mindset - spreekwoorden en gezegden

De fixed mindset en de growth mindset zijn sterk verweven in onze cultuur. Kijk maar naar de lijst van de volgende spreekwoorden en gezegden:

Fixed mindset	Growth mindset
Personen met een fixed mindset hebben het idee dat intelligentie onveranderlijk is. Vinden het belangrijk om te laten zien dat ze slim zijn en willen ook graag zo overkomen. Vermijden daarom uitdagingen en willen graag alleen dat doen waarvan ze zeker weten dat ze het kunnen. Als iets moeilijk is, worden zij erg onzeker en angstig.	Personen met een growth mindset gaan ervan uit dat je je eigen intelligentie kunt ontwikkelen door bij te leren. Willen graag bijleren en vinden het niet erg om te laten merken dat ze iets nog niet weten. Uitdagingen maken dat zij hard gaan werken en blijven doorzetten. Hierdoor voelen zij zich slim.
Dat is de aard van het beestje	Al doende leert men
De kop in het zand steken	Bergen kunnen verzetten
Aan mijn lijf geen polonaise	De dood of de gladiolen
De kous op de kop krijgen	De koe bij de horens pakken
De handdoek in de ring gooien	De kroon spannen
Je ergens met een jantje-van-leiden van afmaken	De laatste loodjes wegen het zwaarst
Met de Franse slag	De puntjes op de i
Ergens als een berg tegen opzien	Door de zure appel heen bijten
Een zware dobber aan iets hebben	Driemaal is scheepsrecht
Er de kantjes vanaf lopen	Ergens een mouw aan passen
Nattevingerwerk	Ergens een puntje aan kunnen zuigen
Je gedeisd houden	Het koste wat het kost
Voor spek en bonen meedoen	In de roos schieten
Eieren voor zijn geld kiezen	Je moet het ijzer smeden als het heet is
De kruik gaat zo lang te water tot hij barst	Niet bij de pakken neerzitten
Dat gaat me boven de pet	Oefening baart kunst
Met kunst- en vliegwerk	Pal staan voor iets
Ergens met de pet naar gooien	Waar een wil is, is een weg

[ bron: https://onzetaal.nl/taaladvies/trefwoord/uitdrukkingen-en-spreekwoorden ]

Aan de slag met de fixed mindset

Carol Dweck is een Amerikaanse psychologe die onderzoek doet naar de relatie tussen motivatie en prestatie. Carol Dweck leert ons het verschil tussen een fixed mindset en een growth mindset.

Maar de vraag is: "Kunnen we fixed mindsets veranderen en zo ja, hoe?"

Wat kun je doen met kinderen met een fixed mindset?

Floor Raeijmaekers gaat zelf aan de slag in de workshop: Aan de slag met Mindset!

Hoe help je een kind: aan de slag met de fixed mindset

Gelukkig kun je een kind helpen bij het ontwikkelen van een groei mindset. Bedenk wel dat de overgang van een vaste naar een groei mindset niet eenvoudig is. Alles wat het kind eerder het liefst vermeed, zoals uitdagingen aangaan, fouten maken en inspanningen leveren, moet het nu ineens omarmen. Dat is best spannend en een kind kan jouw hulp er goed bij gebruiken.

1 - Focus op het proces
Maak punten en resultaten minder belangrijk en richt je op het proces dat het kind doormaakt. Prijs doorzettingsvermogen, de aanpak van het kind en zijn inzet. "Jammer dat je niet tevreden bent met die 6 voor rekenen op je rapport. Want kijk eens: je hebt een 'goed' voor inzet! Ik ben hartstikke trots op je!" Vraag een kind regelmatig wat hij geleerd heeft en laat hem vertellen hoe hij dat voor elkaar heeft gekregen.

2 - Focus op inspanning
Maak het kind duidelijk dat het niet gaat om de beste, de snelste of de slimste zijn, maar om de inspanning die je levert om iets te bereiken. Richt je complimenten op hard werken en oefenen: "Als je net zo hard blijft oefenen als vandaag, dan zul je zien dat je dit muziekstuk steeds beter gaat spelen!" Zorg er op school voor dat het kind lesstof krijgt die is afgestemd op zijn niveau, zodat hij dagelijks kan ervaren dat het leveren van inspanningen noodzakelijk is om verder te komen. Vertel waar jijzelf moeite voor hebt moeten doen en wat je daarmee hebt bereikt.

3 - Focus op groei
Laat het kind zien dat je gelooft in de groeimogelijkheden van talenten en intelligentie en laat het kind zijn eigen groei ervaren: "Jammer dat je je tafeltoets niet hebt gehaald, maar kijk eens: vorige keer had je er 8 goed en nu 15! Zie je hoe je vooruit bent gegaan door extra hard te oefenen?" Zorg dat het kind zich niet vergelijkt met anderen, maar zich richt op het verbeteren van zichzelf en het behalen van zijn eigen doelen. En natuurlijk: 'vier' iedere vooruitgang die het kind boekt door hard te werken.

4 - Focus op leren
Sta model voor 'een leven lang leren' en vertel het kind hoe je jezelf steeds bent blijven ontwikkelen. Geef het kind mogelijkheden om nieuwe dingen te leren, zonder dat hij het gevoel heeft direct de beste te moeten zijn. Geef het kind inzicht in de vaardigheden die hij nog moet ontwikkelen (bijvoorbeeld zich concentreren of hulp durven vragen) en help hem bij het aanleren hiervan.

5 - Focus op het leren van fouten
Laat het kind zien dat ook jij geregeld fouten maakt en vertel wat je ervan hebt geleerd. Geef het kind de kans om fouten te maken, dus ruim niet alle obstakels voor hem uit de weg. Help het kind van een fout een leermoment te maken. Zoek samen op welke fouten de held (sporter, popster e.d.) van je kind heeft gemaakt in zijn of haar carrière en ontdekt hoe hij of zij daar beter van geworden is.

Natuurlijk kun je een kind ook inzicht geven in de mindsettheorie van Dweck.

Hoe verander je mindsets?

Kunnen we mindsets veranderen en zo ja, hoe? Die vraag stond centraal in de lezing waarmee prof. dr. Robert-Jan Simons op 19 december afscheid nam van de Universiteit van Utrecht. De plechtige bijeenkomst vond plaats in het prachtige gebouw aan het Domplein in de stad.

Simons zoomde vooral in op 'mindsets over de mind', oftewel: hoe wij denken over het denken en het leren, van onszelf en dat van anderen.
Dat laatste is een belangrijk gegeven in het kader van onderwijs. Zo blijkt uit onderzoek dat hoge verwachtingen hebben (en uitspreken) over de leerbaarheid van leerlingen een grote invloed heeft op dat leren. Simons refereerde in dit kader naar het werk van John Hattie en
dat van Carol Dweck over de growth en de fixed mindset. Iemand met een growth mindset gelooft erin dat hij zijn intelligentie en kwaliteiten kan ontwikkelen en dat dat ook voor anderen kan gelden. Helaas zegt Dweck volgens Simons maar weinig over hoe je zo'n growth mindset kunt ontwikkelen, terwijl dat een belangrijke vraag is als het gaat om 'leven lang leren' en het bevorderen van een lerende cultuur in organisaties.

Hoe bevorder je een lerende mindset in het onderwijs? Daarop heeft Simons wel een antwoord, al geeft hij tegelijkertijd aan dat er nog veel onderzoek nodig is om bewijzen te verzamelen. Samengevat:

Verleg de nadruk van assessment of learning naar assessment for learning door meer feedback te geven en doe dat op het proces in plaats van op het product.

Ofwel: evalueer en beoordeel het leren zelf vaker, in plaats van volledig te varen op momentopnames van de opbrengsten (toetsen). Helaas, het Nederlandse onderwijs is vooralsnog doordrenkt van het tegenovergestelde: summatief toetsen (meten wat een leerling weet en kan), en het geven van zowel positieve als negatieve feedback op het product (cijfers en het rode potlood) vieren hoogtij. Hiermee bevorder je een fixed mindset bij de leerling (ik ben goed/slecht in dit vak).

Als in onze onderwijsorganisaties kennelijk een mindset heerst die leidt tot een fixed mindset, hoe verander je die dan? Dat is nog niet zo gemakkelijk, erkent Simons. Opvattingen zijn vaak hardnekkig een verandering leidt gemakkelijk tot weerstand. Uit de literatuur kunnen we echter wel een aantal adviezen destilleren:

• overtuig met kennis en informatie (gebruik bijvoorbeeld de actuele inzichten van breinwetenschappers).
• houd rekening met verschillen (tussen mensen die willen, die niet willen, die niet kunnen, die nog niet willen, die niet durven)
• zoek naar tegenstrijdigheden in het verhaal van mensen met weerstand en confronteer ze ermee (maar ben ook empathisch en wek vertrouwen)
• creëer een 'sense of urgency' (wijs op het eigenbelang dat geschaad wordt bij niet veranderen)
• zorg voor een heldere, eenvoudige boodschap (een visie en een missie, een pakkende slogan)
• mobiliseer de 'sense of excitement' (voed en ondersteun de mensen die energie willen steken in de verandering)
• leg eigenaarschap neer bij alle betrokkenen, pak ook als leidinggevende je verantwoordelijkheid
• mobiliseer groepsdruk, of vriendelijker gesteld: de overtuigingskracht en het enthousiasme van de veranderingsgezinde medewerkers
• creëer geleidelijke overgangen en laat oefenen en ontdekken in veilige situaties
• organiseer grenspraktijken: laat medewerkers met verschillende mindsets samen iets doen of ontwikkelen
• deel de successen
• gun het de tijd

[ bron http://alleskanaltijdbeter.blogspot.nl/2013/12/hoe-verander-je-mindsets.html ]

Procescomplimenten zijn efficiënter dan eigenschapcomplimenten

Complimenteren is hedendaags vrij populair. Je hoor regelmatig mensen ervoor pleiten om veel te complimenteren. Maar complimenten zijn niet per definitie goed. In het boek Improving  Academic Achievement heeft Carol Dweck een hoofdstuk geschreven met als titel ‘Messages that motivate’. In dit hoofdstuk legt zij haar theorie over de fixed mindset en de growth mindset uit. Mensen met een fixed mindset zien intelligentie als een mind of meer vastliggende eigenschap: je hebt er een bepaalde mate van en er is niet veel dat je er aan kunt doen om het te veranderen. Mensen met een growth mindset zien intelligentie als ontwikkelbaar. Ze zien presteren vooral als een kwestie van inspanning. Carol Dweck heeft overtuigend aangetoond via veel experimenten dat het veel uitmaakt voor je functioneren en ontwikkeling wat voor mindset je hebt. De tabel hieronder laat deze verschillen zien.

	Fixed mindset	Growth mindset
Wat wil de student bereiken?	Intelligent overkomen zelfs als dat ten koste gaat van leren en het aangaan van uitdagingen	Nieuwe dingen leren zelfs als die moeilijk of riskant zijn
Hoe wordt falen gezien?	Als een indicatie van een lage intelligentie	Als een indicatie van geringen inspanning of een slechte strategie
Hoe wordt inspanning gezien?	Als een indicatie van een lage intelligentie	Inspanning activeert en benut intelligentie
Kenmerken reactie na tegenslag of falen	Minder inspanning	Meer inspanning
Zelfondermijnende defensiviteit	Hoog: niet bereid om eigen onwetendheid onder ogen te zien en mislukking te riskeren	Laag: gretig om te leren en open voor feedback over fouten
Presenteren na tegenslag	Verslechterd	Gelijk of verbeterd

Het is zichtbaar dat de growth mindset aantrekkelijker is in veel opzichten. Vervolgens legt Carol Dweck uit wat voor rol docenten en ouders kunnen spelen bij het aanleren van een growth mindset bij kinderen. In het bijzonder gaat ze in op de rol van complimenten. Ze vergelijkt twee vormen van complimenteren: procescomplimenten en eigenschapcomplimenten.

Bij procescomplimenten prijs je het kind voor zijn of haar goed inspanning of effectieve strategie (“Je moet wel hard gewerkt hebben” of: “Je moet wel een goede aanpak gebruikt hebben”).

Bij eigenschapcomplimenten complimenteer je het kind met een eigenschap, een of anderen interne en vastliggende kwaliteit (“Je hebt het goed gedaan, je moet wel erg slim zijn”). De tabel hieronder toont verschillende effecten van deze twee stijlen van complimenteren.

	Complimenteren over eigenschappen	Complimenteren over inspanning / strategie
Impact op hoe het kind de eigenschap ziet	Als onveranderbaar: of je bent ergens goed in of je bent dat niet	Als ontwikkelbaar: presteren is een kwestie van inspanning en/of effectieve strategieën
Tevredenheid na succes	Hoog	Hoog
Reactie op uitdagingen	Vermijding	Enthousiast
Tevredenheid na moeilijkheden of falen	Laag	Hoog
Volharding na moeilijkheden of falen	Laag	Hoog
Defensiviteit na moeilijkheden of falen (bijvoorbeeld liegen over de eigen prestaties)	Hoog	Laag
Presteren na moeilijkheden of falen	Verslechterd	Verbeterd

In het onderstaande schema geven we voorbeelden van de effecten op het denken, de gevoelens en op het gedrag. We gaan daarbij in op het geven van feedback vanuit een growth mindset, omdat juist op dit punt de kracht van de docent ligt om leerlingen te motiveren.

Voorbeeld	“Je bent erg slim”	“Dat heb je goed gedaan”
Effect op het denken.	Bevordert fixed mindset.	Bevordert growth mindset.
Effect op de gevoelens.	Bevordert gevoel van trots en tevredenheid.	Bevordert gevoel van trots en tevredenheid.
Effect op het gedrag.	Vermijden van uitdagingen. Minder inspanning/inzet. Minder doorzettingsvermogen. Defensieve reactie op mislukkingen.	Uitdagingen oppakken. Meer inspanning/inzet. Meer doorzetten. Leren van fouten.

[ Bron: http://www.schoolaanzet.nl/fileadmin/contentelementen/school_aan_zet/Training_Groei-mindset_docenten_kleiner.pdf]

Mindset bij leerlingen - vragenlijst en complimentenlijst

Vragenlijst om de mindset bij leerlingen te onderzoeken d.m.v. een aantal stellingen: 

Stellingen

1. Als ik voor een proefwerk van een nieuw vak een dikke onvoldoende heb gehaald, ga ik voor het volgende proefwerk niet zo veel meer doen.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

2. Ik ben geboren met een bepaalde hoeveelheid intelligentie en kan er weinig aan doen om die te veranderen.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

3. Ik vind het fijn als ik iets voor elkaar krijg wat me eerder niet lukte.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

4. Als mensen meer weten of kunnen dan ik, denk ik dat ze er harder voor gewerkt hebben.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

5. Ik kan wel nieuwe dingen leren, maar mijn basisintelligentie kan ik niet echt veranderen.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

6. Ik vind het fijn (niet erg) om kritiek te krijgen. Van fouten maken kan ik veel leren.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

7. Ik vind het fijn als ik iets snel af heb en het is goed.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

8. Er zijn vakken die ik gewoon niet kan.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

9. Als leerlingen een hoger cijfer halen dan ik, kan ik wat van ze leren, omdat ze het waarschijnlijk beter hebben aangepakt dan ik.  

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

10. Ik denk dat je als je talent hebt minder hard hoeft te werken.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

11. Ik vind het fijn als ik lang met een lastig onderwerp bezig ben en het uiteindelijk begin te begrijpen.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

12. Ik vind fouten maken helemaal niet leuk.  

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

13. Ik ga graag een uitdaging aan.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

14. Ik stel vragen als ik iets niet begrijp.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

15. Ik vind het fijn om ergens beter in te zijn dan anderen.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

16. Ik denk dat je het talent voor bepaalde vakken meekrijgt van je vader en/of moeder.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

17. Ik denk regelmatig: “Dat kan ik niet. Dat is te moeilijk.”

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

18. Ik denk dat je je persoonlijkheid (hoe je bent) kunt veranderen.  

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

19. Als ik mag kiezen, kies ik het liefste de gemakkelijkste opdracht.  

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

20. Er zijn vakken/ is een vak waarin ik de beste ben.

	1	2	3	4	5
Past helemaal niet bij mij	O	O	O	O	O	Past helemaal bij mij

Complimentenlijst

Onderstaande aandachtspuntenlijst kunnen docenten gebruiken om leerlingen heel gericht

complimenten te geven op gedragsaspecten die belangrijk zijn in de motivatie.

Verantwoordelijk (responsible)	Beginner	Gevorderde	Expert
Zelfstandig werken
Goede werkhouding en concentratie
Heeft de taak af
Helpt anderen bij het leren
Leidt anderen niet af
Doorzettingsvermogen (determined)
Doet dappere poging
Blijft positief
Gaat uitdaging aan
Zelf de oplossing gevonden
Geeft niet op, blijft betrokken
Vindingrijk (resourceful)
Toont eigen initiatief
Ziet creatieve/ alternatieve oplossingen
Heeft goede vragen gesteld
Gebruikt hulp van klasgenoten
Doordenkend (deeper thinker)
Geeft weldoordacht antwoord
Heeft goed plan van aanpak/ planning
Heeft feiten/ bewijs verzameld
Kan denkstappen goed verwoorden
Kan nieuw probleem oplossen
Zelfinzicht (reflective)
Gaat gemotiveerd aan de slag
Stelt vragen
Leert van fouten/ feedback
Reflecteert op eigen werk(houding)
Controleert gemaakt werk (volledigheid en kwaliteit)

[ Bron: http://www.schoolaanzet.nl/fileadmin/contentelementen/school_aan_zet/Leerlingen_materiaal_groei-mindset_kleiner.pdf ]